Skim Simpan Emas Dapat Duit: 9 Risiko Besar Wajib Tahu

Skim simpan emas dapat duit sedang menarik perhatian ramai rakyat Malaysia kerana konsepnya kelihatan mudah. Peserta menyerahkan atau “menyimpan” emas dengan sebuah syarikat, kemudian dijanjikan bayaran tertentu sepanjang tempoh emas itu berada dalam jagaan syarikat.

Pada pandangan pertama, tawaran ini nampak menguntungkan. Emas masih dikatakan milik kita, tetapi pada masa yang sama kita menerima duit. Seolah-olah satu aset mampu memberikan dua manfaat serentak.

Namun, sebelum melihat jumlah bayaran yang dijanjikan, kita perlu bertanya soalan yang lebih penting:

Dari manakah datangnya duit untuk membayar peserta?

Jika syarikat tidak mampu membayar atau memulangkan emas, apakah perlindungan sebenar yang dimiliki oleh peserta?

Persoalan ini turut dibangkitkan oleh pakar kewangan Tuan Azizi Ali ketika mengulas satu program menyimpan emas yang sedang diperkatakan.

Menurut beliau, kelemahan biasa dalam promosi pelbagai skim pelik seperti skim simpan emas dapat duit ini ialah ejen hanya bercakap tentang pulangan tetapi jarang menerangkan risiko.

Artikel ini tidak menuduh mana-mana syarikat melakukan penipuan. Tujuannya adalah untuk membantu pembaca menilai struktur sesuatu tawaran sebelum menyerahkan wang atau emas yang mungkin telah dikumpulkan bertahun-tahun.

Apakah Skim Simpan Emas Dapat Duit?

Kita perlu membezakan tiga urusan yang kelihatan hampir sama tetapi mempunyai struktur dan risiko berbeza:

1. Kita membeli emas dan menerima emas fizikal.
2. Kita membeli emas melalui akaun yang membolehkan emas ditebus atau dijual.
3. Kita menyerahkan emas kepada syarikat supaya syarikat membayar sejumlah pulangan.

Urusan ketiga bukan lagi sekadar menyimpan emas.

Apabila sebuah syarikat membayar peserta kerana emas diserahkan kepada mereka, kita perlu mengetahui bagaimana emas itu digunakan.

Adakah emas tersebut hanya disimpan? Dipajak? Dijual? Dicagarkan? Digunakan sebagai modal pusingan? Atau bayaran kepada peserta lama datang daripada kemasukan peserta baharu?

Nama yang digunakan seperti “simpanan”, “hibah”, “saguhati”, “ganjaran” atau “perkongsian keuntungan” tidak semestinya mengubah risiko ekonomi sebenar.

Jika pembayaran peserta bergantung pada kemampuan syarikat meneruskan bayaran, peserta sebenarnya sedang mengambil risiko pihak lawan atau counterparty risk.

Soalan Paling Penting Bukan Berapa Pulangan

Apabila sesuatu tawaran menjanjikan bayaran bulanan, ramai orang terus membuat pengiraan:

“Kalau saya letak emas sekian gram, berapa duit saya dapat setiap bulan?”

Sepatutnya soalan pertama sebelum menyertai skim simpan emas dapat duit ini ialah:

“Apakah aktiviti sebenar yang menghasilkan keuntungan untuk membayar saya?”

Membeli dan menyimpan emas tidak menghasilkan aliran tunai bulanan dengan sendirinya. Emas tidak membayar dividen, sewa atau keuntungan tetap.

Keuntungan daripada emas biasanya diperoleh apabila harga jualannya pada masa hadapan lebih tinggi daripada jumlah kos pembelian. Harga emas juga boleh turun naik dan pulangannya tidak dijamin.

Oleh itu, jika sebuah syarikat mampu membayar pulangan secara tetap hanya kerana peserta menyerahkan emas, peserta perlu meminta penerangan terperinci tentang sumber pendapatan syarikat.

Jawapan seperti “syarikat sudah lama”, “founder amanah”, “ramai orang sudah dapat bayaran” atau “program ini patuh syariah”, “ramai ustaz dah join” belum menerangkan bagaimana keuntungan sebenar dijana.

9 Risiko Besar Skim Simpan Emas Dapat Duit

1. Syarikat tidak mempunyai aliran tunai mencukupi

Syarikat mungkin mempunyai banyak pelanggan dan kelihatan aktif tetapi masih boleh menghadapi masalah aliran tunai.

Jika jumlah bayaran kepada peserta lebih besar daripada pendapatan sebenar perniagaan, pembayaran mungkin mula ditangguhkan.

Pada peringkat awal, kelewatan itu boleh diberikan pelbagai alasan seperti masalah sistem, audit, pertukaran bank atau proses pengesahan.

Bank Negara Malaysia pernah menjelaskan bahawa kelewatan memulangkan wang atau emas boleh menjadi petanda awal sebelum keruntuhan sesuatu skim.

2. Aset syarikat tidak sepadan dengan tanggungan

Dalam skim simpan emas dapat duit, syarikat mungkin menerima emas atau wang bernilai jutaan ringgit, tetapi berapakah nilai aset yang benar-benar dimiliki?

Peserta perlu bertanya sama ada emas pelanggan:

• Disimpan secara berasingan daripada aset syarikat.
• Diaudit oleh juruaudit bebas.
• Dilindungi oleh insurans.
• Boleh dikenal pasti melalui nombor siri.
• Tidak dijual, dicagar atau dipindahkan.
• Boleh dikeluarkan mengikut tempoh yang dinyatakan.

Jika emas semua peserta dicampurkan dan digunakan dalam operasi syarikat, tuntutan peserta mungkin hanya menjadi satu liabiliti dalam rekod syarikat.

3. Akaun bank syarikat dibekukan

Akaun bank boleh dibekukan ketika siasatan dijalankan. Dalam keadaan tersebut, syarikat mungkin tidak dapat membuat pembayaran walaupun masih mempunyai rekod bahawa mereka berhutang kepada peserta.

Pihak berkuasa menjalankan pembekuan atau penyitaan untuk tujuan siasatan dan perlindungan kepentingan awam. Namun, proses siasatan tidak bermaksud peserta akan menerima semula semua wang atau emas dengan segera.

Proses menentukan pemilikan, mengesahkan tuntutan dan melupuskan aset boleh mengambil masa yang panjang.

4. Operasi syarikat dihentikan

Syarikat boleh berhenti beroperasi kerana masalah kewangan, tindakan undang-undang, kehilangan kebenaran berkaitan atau keputusan pihak pengurusan.

Apabila pintu premis ditutup dan kakitangan tidak lagi menjawab panggilan, peserta mungkin hanya mempunyai resit, salinan perjanjian dan tangkap layar aplikasi.

Dokumen tersebut penting sebagai bukti tuntutan. Namun, dokumen tidak boleh menghasilkan wang jika syarikat sudah tidak mempunyai aset mencukupi.

5. Founder atau pengurusan utama menghilangkan diri

Risiko menjadi lebih tinggi apabila keseluruhan operasi terlalu bergantung pada seorang founder.

Adakah syarikat mempunyai lembaga pengarah, tadbir urus, akaun beraudit, pelan penggantian dan sistem kawalan dalaman? Atau segala keputusan, wang dan akses kepada emas dikawal oleh seorang individu?

Populariti founder di media sosial bukan pengganti kepada tadbir urus korporat yang baik.

6. Emas tidak lagi berada dalam simpanan

Peserta mungkin melihat jumlah gram dalam aplikasi atau penyata. Namun, catatan digital tidak semestinya membuktikan emas fizikal masih tersedia.

Minta bukti bahawa jumlah emas fizikal yang disimpan sepadan dengan keseluruhan baki milik pelanggan. Audit pula perlu dilakukan oleh pihak bebas, bukan sekadar kenyataan daripada syarikat atau ejen.

7. Harga emas terlalu tinggi menyembunyikan kos pulangan

Ada program yang menjual emas pada harga jauh lebih tinggi daripada harga pasaran, kemudian sebahagian lebihan harga itu dipulangkan semula sebagai bayaran bulanan.

Peserta mungkin menyangka mereka memperoleh keuntungan, sedangkan sebahagian “pulangan” tersebut sebenarnya datang daripada wang mereka sendiri.

Sebelum membeli, bandingkan harga belian, harga belian balik, ketulenan, berat dan spread dengan harga pasaran pada hari yang sama.

8. Peserta terlalu yakin kerana bayaran awal lancar

Pembayaran yang diterima selama tiga, enam atau 12 bulan bukan bukti muktamad bahawa model perniagaan itu mampan.

Bank Negara Malaysia pernah memberikan amaran mengenai skim berkaitan emas yang menjanjikan pulangan tinggi dan jaminan membeli balik.

Dalam kes tertentu, pulangan tidak dibiayai oleh aktiviti perdagangan emas sebenar tetapi menggunakan wang yang diterima daripada peserta.

Selagi kemasukan peserta baharu masih banyak, pembayaran mungkin kelihatan lancar. Masalah hanya kelihatan apabila kemasukan wang berkurang atau terlalu ramai peserta mahu mengeluarkan emas serentak.

9. Produk berkaitan emas tidak dilindungi PIDM

Jangan menganggap semua perkara yang dinamakan “simpanan” mendapat perlindungan seperti deposit bank.

PIDM menjelaskan bahawa produk atau akaun pelaburan berkaitan emas tidak dilindungi di bawah Sistem Insurans Deposit.

Jika syarikat gagal, peserta tidak boleh terus menuntut bayaran daripada PIDM sebagaimana deposit yang layak di bank ahli.

Perjanjian Bercop Setem Bukan Jaminan Bayaran

Ada ejen yang meyakinkan pelanggan dengan berkata:

“Jangan risau, kita ada perjanjian bertulis dan sudah dimatikan setem.”

Perjanjian bertulis memang penting. Ia boleh menjadi bukti tentang hak, tanggungjawab dan persetujuan pihak yang terlibat.

Namun, setem pada perjanjian tidak bermaksud:

• Kerajaan menjamin skim tersebut.
• Bank Negara Malaysia meluluskan program itu.
• Suruhanjaya Sekuriti melesenkan syarikat tersebut.
• PIDM melindungi wang atau emas peserta.
• Emas peserta benar-benar disimpan secara berasingan.
• Syarikat pasti mempunyai wang untuk membayar.
• Peserta akan menerima semula aset dengan segera jika syarikat gagal.

Perjanjian memberikan asas untuk membuat tuntutan. Ia bukan jaminan bahawa pihak yang dituntut mempunyai aset mencukupi untuk memenuhi tuntutan tersebut.

Jika syarikat sudah tidak mempunyai wang atau nilai asetnya lebih kecil daripada jumlah hutang, peserta mungkin perlu melalui proses undang-undang atau insolvensi bersama pemiutang lain.

10 Soalan Wajib Sebelum Menyerahkan Emas

Sebelum menyertai mana-mana skim simpan emas dapat duit, minta jawapan bertulis bagi soalan berikut:

1. Siapakah pemilik sah emas sepanjang tempoh program?
2. Di manakah emas disimpan?
3. Adakah emas pelanggan diasingkan daripada aset syarikat?
4. Bolehkah emas dikenal pasti menggunakan nombor siri?
5. Siapakah juruaudit bebas yang mengesahkan jumlah emas?
6. Adakah emas dilindungi insurans dan apakah skop perlindungannya?
7. Bolehkah syarikat menjual, mencagar atau menggunakan emas tersebut?
8. Apakah aktiviti perniagaan yang menghasilkan bayaran kepada peserta?
9. Apakah yang berlaku jika syarikat gagal membayar?
10. Adakah tawaran itu memerlukan lesen atau kebenaran pihak berkuasa?

Jika ejen mengelak, marah atau hanya menjawab “percayalah kepada syarikat”, jangan serahkan emas dahulu.

Berdaftar Dengan SSM Tidak Sama Dengan Berlesen Menawarkan Pelaburan

Pendaftaran syarikat dengan Suruhanjaya Syarikat Malaysia hanya mengesahkan bahawa entiti itu didaftarkan. Ia bukan pengesahan bahawa semua produk kewangan atau skim yang ditawarkan oleh syarikat tersebut telah diluluskan.

Jika sesuatu tawaran mempunyai unsur pelaburan atau menjanjikan pulangan, semak nama syarikat melalui SC Investment Checker dan Senarai Amaran Pelabur Suruhanjaya Sekuriti.

Semak juga Senarai Amaran Pengguna Kewangan Bank Negara Malaysia.

Namun, ketiadaan nama dalam senarai amaran bukan bukti automatik bahawa sesuatu skim selamat. Senarai tersebut tidak semestinya merangkumi semua entiti atau program yang sedang beroperasi.

Apa Perlu Dilakukan Jika Bayaran atau Emas Mula Tertunggak?

Jangan tunggu terlalu lama jika syarikat gagal memenuhi tarikh pembayaran atau pemulangan emas yang dijanjikan.

• Hentikan penambahan wang atau emas baharu.
• Simpan perjanjian, resit, penyata dan rekod transaksi.
• Simpan bahan promosi yang menerangkan pulangan dan jaminan.
• Ambil tangkap layar baki akaun serta perbualan dengan ejen.
• Minta penjelasan dan tarikh pemulangan secara bertulis.
• Jangan tandatangani perjanjian baharu tanpa memahaminya.
• Semak dengan pihak berkuasa yang berkaitan.
• Buat laporan polis jika disyaki terdapat unsur penipuan.
• Dapatkan nasihat peguam tentang tuntutan sivil atau proses insolvensi.

Jika pemindahan wang yang mencurigakan baru berlaku, hubungi bank dengan segera atau Pusat Respons Scam Kebangsaan melalui talian 997, kemudian buat laporan polis. Tindakan awal boleh membantu usaha mengesan aliran wang, tetapi pemulangan wang tetap tidak dijamin.

Pilih Membeli Emas, Bukan Mengejar Bayaran Bulanan

Tujuan utama menyimpan emas ialah membina aset dan menjaga nilai kekayaan untuk jangka sederhana atau panjang. Ia bukan alat yang sepatutnya menjanjikan pendapatan tetap setiap bulan.

Lebih mudah sesuatu struktur, lebih mudah kita memahami risikonya:

• Kita membayar harga emas.
• Gram emas direkodkan atau emas fizikal diterima.
• Kita boleh menyemak baki emas.
• Kita boleh menebus emas fizikal tertakluk pada terma semasa.
• Kita boleh menjualnya berdasarkan harga belian balik semasa.
• Tiada janji pulangan bulanan tetap.

Sebagai contoh, Public Gold menyediakan pembelian emas fizikal dan Gold Accumulation Program atau GAP. Menurut maklumat yang diterbitkan oleh Public Gold, emas GAP dikumpulkan secara allocated pool, disokong oleh emas fizikal dan boleh ditebus dalam bentuk emas fizikal tertakluk pada terma semasa.

Public Gold juga menerangkan bahawa keuntungan tidak dijamin kerana nilainya bergantung pada pergerakan harga emas dan kadar pertukaran. Ini berbeza daripada konsep menyerahkan emas untuk menerima bayaran bulanan yang ditetapkan.

Walau apa pun jenama yang dipilih, baca terma semasa, fahami spread dan jangan gunakan duit kecemasan atau wang pinjaman untuk membeli emas.

Kesimpulan: Fahami Risikonya Sebelum Terlambat

Isu utama dalam skim simpan emas dapat duit bukan sama ada peserta sudah pernah menerima bayaran. Isu sebenarnya ialah kemampuan syarikat meneruskan pembayaran dan memulangkan emas apabila keadaan menjadi sukar.

Jangan hanya bertanya:

“Berapa banyak saya akan dapat?”

Tanya juga:

“Jika syarikat berhenti membayar esok, bagaimana saya boleh mendapatkan semula emas saya?”

Jika jawapannya hanya bergantung pada janji founder, testimoni ejen atau perjanjian bercop setem, perlindungan itu mungkin tidak sekuat yang disangka.

Pencegahan sentiasa lebih mudah daripada cuba mendapatkan semula wang dan emas selepas syarikat menghadapi masalah.

Jika anda mahu bermula dengan kaedah membeli emas yang lebih mudah difahami tanpa mengejar janji pulangan bulanan, ikuti panduan cara mula menyimpan emas mengikut bajet di sini.

Soalan Lazim Tentang Skim Simpan Emas Dapat Duit

Adakah semua skim simpan emas dapat duit merupakan penipuan?

Tidak semestinya. Namun, setiap program yang membayar pulangan perlu dinilai berdasarkan sumber keuntungan, struktur pemilikan emas, kebenaran berkaitan dan kemampuan syarikat memenuhi tanggungannya. Jangan membuat keputusan hanya berdasarkan testimoni peserta.

Adakah perjanjian yang dimatikan setem menjamin emas dipulangkan?

Tidak. Perjanjian boleh menjadi bukti tuntutan tetapi tidak menjamin syarikat mempunyai emas atau wang mencukupi untuk membayar peserta.

Adakah akaun atau produk berkaitan emas dilindungi PIDM?

Tidak. PIDM menyatakan bahawa produk atau akaun pelaburan berkaitan emas tidak dilindungi di bawah Sistem Insurans Deposit.

Bagaimana hendak menyemak sesuatu syarikat pelaburan?

Semak melalui SC Investment Checker, Senarai Amaran Pelabur SC dan Senarai Amaran Pengguna Kewangan BNM. Ketiadaan nama dalam senarai amaran bukan jaminan bahawa program tersebut selamat.

Apakah perbezaan menyimpan emas dengan menyerahkan emas untuk mendapat duit?

Menyimpan emas bertujuan membina pemilikan aset. Apabila emas diserahkan kepada syarikat sebagai pertukaran untuk mendapatkan bayaran, peserta turut menanggung risiko kemampuan syarikat membayar dan memulangkan emas tersebut.